Ο Νικόλας Παπαχρυσοστόμου, επικεφαλής της αποστολής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Ιράκ, είδε στα μάτια των ανθρώπων τη θλίψη, την απελπισία, αλλά και την ελπίδα.
Η πρώτη εικόνα που αντίκρισε μπαίνοντας στο παιδιατρικό εκπαιδευτικό νοσοκομείο Al Khansaa της ανατολικής Μοσούλης στο Ιράκ ήταν σοκαριστική. Τα πάντα ήταν βρόμικα, στους διαδρόμους και τα δωμάτια των ασθενών υπήρχαν παντού καμένα αντικείμενα.
Ο Νικόλας Παπαχρυσοστόμου, επικεφαλής της αποστολής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Ιράκ, είδε στα μάτια των ανθρώπων τη θλίψη, την απελπισία, αλλά και την ελπίδα, όταν τελικά μετά από τέσσερις μήνες εργασιών της οργάνωσης αποκαταστάθηκαν κρίσιμες υπηρεσίες του νοσοκομείου.
«Η Μοσούλη έχει περάσει μια βασανιστική και οδυνηρή διαδικασία για να φτάσει στο σημείο που βρίσκεται σήμερα. Υπάρχει έλλειψη πρόσβασης στη φροντίδα υγείας και έλλειψη υπηρεσιών. Αυτό περιλαμβάνει έλλειψη εξοπλισμού, ιατρικού προσωπικού και φαρμάκων. Ο αριθμός των ανθρώπων που επιστρέφουν αυξάνεται, όμως πολύ λίγα νοσοκομεία λειτουργούν. Είναι μια δεινή κατάσταση» τονίζει.
Το ανατολικό τμήμα της πόλης έχει πληγεί λιγότερο και η ζωή επιστρέφει σιγά-σιγά στην κανονικότητα. Ωστόσο, το δυτικό τμήμα έχει καταστραφεί. «Για κάποιον που γυρίζει στη Μοσούλη είναι πολύ δύσκολο να έχει πρόσβαση στη φροντίδα υγείας. Τα περισσότερα νοσοκομεία δεν λειτουργούν, οι περισσότερες κλινικές πρωτοβάθμιας υγείας έχουν ελλείψεις προσωπικού και υλικού και οι ασθενείς πρέπει να πληρώσουν για την είσοδο στα νοσοκομεία. Για εμάς ένα ποσό 2.000 δηναρίων Ιράκ (1,45 ευρώ) για είσοδο σε ένα νοσοκομείο δεν είναι τίποτα, για κάποιον όμως που επιστρέφει στην πόλη είναι πολλά χρήματα. Αν έχει παιδιά που χρειάζονται ιατρική βοήθεια, είναι πιθανό να μην έχει την οικονομική δυνατότητα να τους την προσφέρει. Ακόμη, πολλοί άνθρωποι είναι αναγκασμένοι να διανύσουν μεγάλη απόσταση με τα πόδια για να φτάσουν σε ιατρικές δομές, επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να πάρουν ταξί ή κάποιο μέσο μεταφοράς. Αυτό σημαίνει ότι είναι δύσκολο για τους ανθρώπους να πάνε στο νοσοκομείο και να επιστρέψουν την ίδια ημέρα» αναφέρει.
Οι άνθρωποι που φτάνουν στο νοσοκομείο Al Khansaa συχνά έχουν διάρροια και αναπνευστικές λοιμώξεις, ενώ κάποιοι που έρχονται από τους καταυλισμούς και τη δυτική Μοσούλη είναι υποσιτισμένοι. «Οι μητέρες αραίωναν το γάλα για τα παιδιά τους, επειδή η τιμή του βρεφικού γάλακτος ήταν πολύ υψηλή όταν ο ISIS είχε τον έλεγχο της πόλης, με αποτέλεσμα να παιδιά να χάνουν βάρος. Όταν ένας ασθενής έχει σοβαρό ή οξύ υποσιτισμό, διατρέχει τον κίνδυνο διαφόρων επιπλοκών που μπορούν να είναι μοιραίες. Το ανοσοποιητικό του σύστημα είναι εξασθενημένο, επομένως ο οργανισμός του δεν αντιδρά φυσιολογικά στις λοιμώξεις. Μια μικρή λοίμωξη μπορεί να αποβεί μοιραία».
Οι άνθρωποι που ζουν στο δυτικό τμήμα της Μοσούλης αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα λειτουργούν το ένα από τα μόλις δύο νοσοκομεία εκεί, όμως η πρόσβαση στη φροντίδα υγείας παραμένει δύσκολη, καθώς ο αριθμός των ανθρώπων που επιστρέφουν υπερβαίνει κατά πολύ τις δυνατότητες των υποδομών υγείας σε αυτό το τμήμα της πόλης.
«Πολλοί δεν μπορούν να πληρώσουν ταξί ή κάποιο μέσο μεταφοράς για να πάνε στο Al Khansaa στην ανατολική Μοσούλη αν χρειαστεί, και αντιμετωπίσαμε πολλά προβλήματα με τον επανέλεγχο των ασθενών που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να πηγαινοέρχονται στο νοσοκομείο. Πολλοί ασθενείς που περιθάλψαμε για οξύ υποσιτισμό θα βελτιώνονταν στο νοσοκομείο, έπειτα όμως πήγαιναν σπίτι και δεν επέστρεφαν για τον επανέλεγχο. Οι ασθενείς που βλέπαμε μετά από μεγάλο διάστημα ήταν πάλι σοβαρά υποσιτισμένοι».
Ο Νικόλας Παπαχρυσοστόμου περιγράφει μια εικόνα χαοτική όταν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ξεκίνησαν να εργάζονται στο συγκεκριμένο νοσοκομείο. « Η εικόνα στο εσωτερικό του νοσοκομείου ήταν πραγματικά σοκαριστική. Είχε καταστραφεί ολοσχερώς. Τα πάντα ήταν βρόμικα, ενώ στους διαδρόμους και τα δωμάτια των ασθενών υπήρχαν καμένα αντικείμενα» αναφέρει.
Το έργο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα αφορούσε στην αποκατάσταση βασικών υπηρεσιών στο παιδιατρικό εκπαιδευτικό νοσοκομείο Al Khansaa, ένα από τα μεγαλύτερα νοσοκομεία στη Μοσούλη. Στόχος ήταν η κατασκευή ενός νέου τμήματος επειγόντων περιστατικών, το οποίο είχε καταστραφεί εντελώς.
«Αποκαταστήσαμε τη μονάδα εντατικής φροντίδας, που επίσης είχε καταστραφεί, καθώς και ορισμένα δωμάτια στην παιδιατρική πτέρυγα. Η ομάδα μας υλοποίησε ένα πρόγραμμα διατροφής με χώρους για σίτιση νοσηλευόμενων και εξωτερικών ασθενών. Το πρόγραμμα παρείχε φροντίδα για παιδιά με οξύ υποσιτισμό, ορισμένα από τα οποία ζούσαν σε καταυλισμούς ή στη δυτική Μοσούλη και δεν είχαν πρόσβαση σε επαρκή τροφή.
»Όταν ανοίξαμε το τμήμα επειγόντων περιστατικών, αυτό παρακίνησε το προσωπικό του νοσοκομείου να κάνει κι άλλες εργασίες καθαρισμού και επισκευές. Η εξέλιξη αυτή ενθάρρυνε το προσωπικό και τους ασθενείς και τους έδωσε ελπίδα.
»Η μονάδα εντατικής φροντίδας είναι η μόνη στο είδος της στη Μοσούλη. Έχει μόνο τέσσερα κρεβάτια, αλλά είναι η μόνη ελπίδα για κάποιον ασθενή σε σοβαρή κατάσταση να επιζήσει. Αν δεν υπήρχε, οι ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας θα πέθαιναν.
»Στόχος μας ήταν να αντιμετωπίσουμε την έλλειψη βασικής φροντίδας υγείας και να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες του νοσοκομείου και την πρόσβαση σε αυτό. Οι άνθρωποι ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν για τις υπηρεσίες του νοσοκομείου και γνωρίζαμε ότι αυτό αποτελούσε εμπόδιο για πολλούς. Έτσι, δώσαμε κίνητρα σε πολλούς από το προσωπικό ώστε να παρέχουν δωρεάν υπηρεσίες, το οποίο ήταν πολύπλοκη διαδικασία. Δεν παρέχονταν όλες οι υπηρεσίες δωρεάν, ήταν όμως μια πρόοδος.
»Είναι πολύ σημαντικό να συνεχιστεί αυτό το έργο. Η αποκατάσταση βασικών ιατρικών υπηρεσιών είναι ζήτημα ζωής και θανάτου σε αυτή τη φάση της ανασυγκρότησης της Μοσούλης μετά τον πόλεμο.
Από τον Ιούλιο μέχρι τον Οκτώβριο, οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα υποστήριξαν 2.532 εισαγωγές στο τμήμα επειγόντων περιστατικών και άλλες 746 στο τμήμα εσωτερικών ασθενών, ενώ περιέθαλψαν 159 υποσιτισμένα παιδιά μέσω προγραμμάτων σίτισης για νοσηλευόμενους και εξωτερικούς ασθενείς στο νοσοκομείο Al Khansaa στην ανατολική Μοσούλη.
Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα παρέδωσαν το έργο στο Υπουργείο Υγείας τον Νοέμβριο, μετά από τέσσερις μήνες εργασιών. Ακόμη, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα λειτουργούν ένα άλλο νοσοκομείο στη δυτική Μοσούλη.